Đại biểu Quốc hội cảnh báo rủi ro rò rỉ dữ liệu cá nhân trong dự thảo Luật Chuyển đổi số

Đại biểu Quốc hội cảnh báo rủi ro rò rỉ dữ liệu cá nhân nếu Luật Chuyển đổi số không được hoàn thiện. Trong phiên họp thứ 10 của Kỳ họp thứ 10, các đại biểu đồng thuận về việc cần nhanh chóng ban hành Luật Chuyển đổi số, đồng thời chỉ ra bốn “khoảng trống” quan trọng liên quan tới hạ tầng số, dữ liệu và AI.

Những khoảng trống trong dự thảo Luật Chuyển đổi số

1. Định nghĩa chưa rõ ràng giữa dữ liệu, AI và hạ tầng số

Đại biểu Phạm Trọng Nhân (Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh) nhấn mạnh: nếu không có ranh giới pháp lý cụ thể, luật sẽ “nói nhiều mà làm ít”, dẫn tới chồng chéo, giảm hiệu lực thi hành và buộc các cơ quan phải sửa đổi sau này.

2. Thiếu chuẩn quốc gia cho hạ tầng số công cộng

Ông cho rằng hiện nay hạ tầng số chưa được thiết kế ở quy mô quốc gia. Các thành phần như định danh điện tử, thanh toán số công, nền tảng chia sẻ dữ liệu vẫn chưa có nguyên tắc “một chuẩn, một nền tảng, một dịch vụ”, khiến các bộ, ngành và địa phương tự xây dựng hệ thống rời rạc, tốn kém.

3. Phụ thuộc quá mức vào nền tảng nước ngoài

Theo thống kê, 99% hành vi số của người Việt – từ mua sắm, giải trí đến tiêu dùng – diễn ra trên các nền tảng lớn của nước ngoài. Khi dữ liệu không nằm trong khung pháp lý nội địa, việc bảo vệ chủ quyền số và phát triển kinh tế số nội địa trở nên khó khăn.

4. Quyền dữ liệu cá nhân chưa được bảo vệ đầy đủ

Hiện nay, mọi dịch vụ công số đều xuyên qua dữ liệu cá nhân, nhưng dự thảo chưa quy định rõ nguyên tắc thu thập, xử lý, lưu trữ, cũng như cơ chế khiếu nại và bồi thường cho người dân.

Kiến nghị của đại biểu Phạm Trọng Nhân

Để lấp đầy bốn khoảng trống trên, ông đề xuất:

• Khung kiến trúc số quốc gia: Xác định nguyên tắc tổ chức Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số; thiết lập chuẩn tích hợp, chuẩn dữ liệu và chuẩn liên thông.
• Hạ tầng số công cộng: Đưa vào Chương II các quy định về định danh điện tử, thanh toán số công, chữ ký số, nền tảng chia sẻ dữ liệu quốc gia và trung tâm dữ liệu, theo mô hình “một chuẩn – một nền tảng – một dịch vụ”.
• Phát triển kinh tế số: Thêm vào Chương V các nguyên tắc buộc tối thiểu các giao dịch với Nhà nước phải sử dụng dịch vụ số, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp thuê dịch vụ cloud và các giải pháp số.
• Bộ công cụ tối thiểu cho công dân số: Quy định căn cước điện tử, ký số, tài khoản thanh toán số và tài khoản dịch vụ công duy nhất; áp dụng chuẩn bảo vệ dữ liệu cá nhân quốc tế; đồng thời phổ cập kỹ năng số.

Cần nguyên tắc bảo vệ dữ liệu cá nhân theo chuẩn quốc tế

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng) cũng chia sẻ lo ngại về quyền công dân số và trách nhiệm bảo vệ dữ liệu cá nhân. Bà nhấn mạnh rằng trong môi trường quản trị dựa trên dữ liệu, các hệ thống tự động ngày càng tham gia vào quyết định hành chính, tạo ra nguy cơ vi phạm quyền riêng tư, sai lệch và rò rỉ dữ liệu.

Bà kiến nghị dự thảo cần bổ sung quy định chi tiết về cơ chế khiếu nại, bồi thường, trách nhiệm giải trình của cơ quan nhà nước, đồng thời bảo vệ đặc biệt cho nhóm đối tượng yếu thế như trẻ em trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ.

Giải trình của Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng giải thích rằng Luật Chuyển đổi số được xây dựng nhằm tạo khung pháp lý thống nhất, đảm bảo chuyển đổi số đúng hướng, an toàn và hiệu quả. Ông nhấn mạnh luật sẽ khắc phục tình trạng “cát cứ số” và tạo môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo, thúc đẩy Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.

Theo ông, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu tối đa các kiến nghị của đại biểu, hoàn thiện dự thảo và trình Quốc hội để đạt được sự đồng thuận rộng rãi.

Việc hoàn thiện Luật Chuyển đổi số không chỉ bảo vệ dữ liệu cá nhân mà còn là nền tảng để Việt Nam khai thác tối đa tiềm năng của không gian số, nâng cao năng lực cạnh tranh và bảo đảm an ninh mạng quốc gia.